CrazyFun – Fabryka Rozrywki

Burza wokół zazielenienia Placu Zwycięstwa w Oleśnicy. Laurowiśnia wywołała emocje, ale co mówią przepisy?

 

źródło: Miasto Oleśnica

Dziewiętnaście nowych drzew, mniej betonu i kolejne nasadzenia w centrum Oleśnicy. Zazielenianie Placu Zwycięstwa miało być odpowiedzią na wieloletnie oczekiwania mieszkańców. 

Tymczasem pod publikacją Nowin Oleśnickich rozpętała się gorąca dyskusja. Najwięcej emocji wzbudziła laurowiśnia, którą część komentujących uznała za roślinę zbyt niebezpieczną do sadzenia w przestrzeni publicznej. Sprawdziliśmy, co na ten temat mówią przepisy i jakie inne trujące rośliny spotykamy niemal codziennie podczas spacerów.

Plac Zwycięstwa od lat wywołuje w Oleśnicy emocje. Dla jednych jest reprezentacyjną przestrzenią miejskich uroczystości, dla innych symbolem nadmiernego betonowania centrum. Teraz, gdy rozpoczęły się prace związane z wprowadzeniem dodatkowej zieleni, ponownie znalazł się w centrum zainteresowania. W komentarzach pod naszym materiałem nie brakuje słów uznania dla działań Urzędu Miasta. Mieszkańcy cieszą się, że pojawią się nowe drzewa, i wyrażają nadzieję, że podobnych inwestycji będzie więcej. Są jednak również głosy krytyczne, a ich głównym przedmiotem stała się laurowiśnia sadzona wzdłuż ulicy Sinapiusa.

Laurowiśnia jest trująca. Ale czy nie wolno jej sadzić w mieście?

Wśród komentarzy pojawiły się stanowcze stwierdzenia, że laurowiśnia nie powinna być sadzona w miejscach publicznych, ponieważ stanowi zagrożenie dla ludzi i zwierząt. Warto jednak wyraźnie rozróżnić dwie kwestie. Laurowiśnia rzeczywiście zawiera substancje toksyczne, ale nie oznacza to, że jej sadzenie na miejskich placach i skwerach jest prawnie zabronione. Nie znaleźliśmy ogólnokrajowego przepisu ustanawiającego taki zakaz.

Istnieją natomiast zalecenia dotyczące doboru roślin w miejscach przeznaczonych do zabawy dzieci. W poradniku „Bezpieczny plac zabaw”, opublikowanym przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwrócono uwagę na konieczność unikania niebezpiecznych gatunków. Podobne rekomendacje można znaleźć w opracowaniach dotyczących projektowania zieleni publicznej. Są to jednak zalecenia odnoszące się do bezpieczeństwa i charakteru konkretnych przestrzeni, a nie rozporządzenie zakazujące sadzenia wszystkich trujących roślin na miejskich placach.

Trujące rośliny mijamy niemal codziennie

W całej dyskusji umyka jeden istotny szczegół. Wiele roślin, które od lat rosną w naszych parkach, ogrodach i na skwerach, również zawiera substancje toksyczne. Co więcej, często nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy.

Dobrym przykładem jest cis pospolity, popularny w miejskich nasadzeniach i żywopłotach. Jego igły oraz nasiona zawierają silnie toksyczne związki, które po spożyciu mogą doprowadzić do poważnego zatrucia. Również dobrze znana konwalia majowa, kojarzona z pięknym zapachem i delikatnymi białymi kwiatami, zawiera substancje oddziałujące na pracę serca.

A przecież to nie koniec. Bluszcz pospolity, porastający drzewa, ogrodzenia i budynki, także zawiera substancje mogące powodować zatrucia po spożyciu. Ligustr pospolity, wykorzystywany do tworzenia żywopłotów, wytwarza owoce, których jedzenie może być szkodliwe. Z kolei trzmielina pospolita, zachwycająca jesienią charakterystycznymi różowymi owocami, również ma właściwości toksyczne.

Wszystkie te rośliny można spotkać w otaczającej nas zieleni. Nie oznacza to oczywiście, że są jednakowo niebezpieczne. Poszczególne gatunki różnią się toksycznością, a znaczenie ma również ilość i rodzaj spożytej części rośliny. Pokazuje to jednak, że obecność substancji toksycznych nie jest w świecie roślin ozdobnych niczym wyjątkowym.

Oczywiście bezpieczeństwa nie wolno bagatelizować. Szczególną ostrożność należy zachowywać w miejscach przeznaczonych dla małych dzieci. Jednak czym innym jest świadomość potencjalnego zagrożenia, a czym innym przekonanie, że każda trująca roślina powinna zniknąć z przestrzeni miejskiej. Gdyby przyjąć taką zasadę bez wyjątków, konieczne byłoby zakwestionowanie obecności wielu gatunków od dawna wykorzystywanych w parkach i ogrodach.

Plac Zwycięstwa ma pozostać placem. I ma to swoje uzasadnienie

Spór o laurowiśnię nie powinien przesłaniać szerszego znaczenia inwestycji. Chodzi przecież o miejsce, które od lat było krytykowane za nadmierną ilość betonowej nawierzchni. Warto jednocześnie pamiętać, że Plac Zwycięstwa pełni określoną funkcję w miejskiej przestrzeni. Może służyć organizacji uroczystości patriotycznych, wydarzeń kulturalnych, koncertów i większych zgromadzeń. Takie przedsięwzięcia wymagają odpowiednio dużej, otwartej powierzchni.

Park pełni przede wszystkim funkcje wypoczynkowe i rekreacyjne, choć oczywiście również może być miejscem wydarzeń. Całkowite przekształcenie Placu Zwycięstwa w park oznaczałoby jednak zmianę jego zagospodarowania i wymagałoby odrębnej koncepcji, analiz technicznych oraz określenia nowych zasad wykorzystania przestrzeni.

Nie ma podstaw, by twierdzić, że park nie mógłby tam powstać. Nie jest to jednak celem obecnej inwestycji. Miasto zdecydowało się na rozwiązanie pozwalające zachować reprezentacyjny charakter placu, a jednocześnie zwiększyć ilość naturalnej zieleni. Nie każdy miejski plac musi stać się parkiem, żeby był zielony, estetyczny i przyjazny mieszkańcom. Odpowiednio zaprojektowana przestrzeń może łączyć miejsca wypoczynku z możliwością organizacji dużych wydarzeń.

Dziewiętnaście drzew to inwestycja na lata

Zakres prowadzonych prac obejmuje posadzenie 10 platanów klonolistnych, 6 klonów czerwonych i 3 miłorzębów dwuklapowych. W 18 miejscach zaplanowano usunięcie fragmentów nawierzchni, przygotowanie podłoża oraz wykonanie nasadzeń. Projekt przewiduje również krzewy laurowiśni i trawy ozdobne. Wartość przedsięwzięcia wynosi 156 600 zł brutto, a umowa obejmuje dwuletnią pielęgnację nowej zieleni.

To istotny element inwestycji, ponieważ drzewa sadzone w silnie zurbanizowanej przestrzeni wymagają odpowiednich warunków rozwoju i regularnej pielęgnacji. Dziewiętnaście nowych drzew nie sprawi, że już najbliższego lata cały plac znajdzie się w cieniu. Na takie efekty potrzeba czasu. W kolejnych latach rozwijające się korony mogą jednak stopniowo poprawiać komfort przebywania na placu i ograniczać nagrzewanie części nawierzchni.

Warto również przypomnieć, że potrzeba zwiększenia ilości zieleni na Placu Zwycięstwa była zgłaszana już wcześniej. W 2023 roku do Oleśnickiego Budżetu Obywatelskiego trafił projekt przewidujący dodatkowe nasadzenia drzew i roślin pnących. Nie został dopuszczony do głosowania ze względu na ograniczenia związane z gwarancją po wcześniejszej przebudowie. Dzisiaj podobna potrzeba znajduje odzwierciedlenie w konkretnych działaniach.

Zamiast niepotrzebnego alarmu warto dostrzec kierunek zmian

Dyskusja wokół laurowiśni pokazuje, jak szybko temat miejskiej inwestycji może przerodzić się w spór dotyczący bezpieczeństwa i sposobu zagospodarowania przestrzeni. Mieszkańcy mają pełne prawo oceniać dobór roślin, wskazywać możliwe zagrożenia i proponować inne rozwiązania. Tak samo mają prawo doceniać działania zmierzające do zazielenienia centrum Oleśnicy.

Warto jednak, aby publiczna dyskusja opierała się na sprawdzonych informacjach. Czym innym jest stwierdzenie, że roślina zawiera substancje toksyczne, a czym innym sugerowanie, że jej sadzenie w miejscach publicznych jest zabronione. Takiego ogólnego zakazu nie potwierdzają sprawdzone przepisy. Istnieją natomiast zalecenia bezpieczeństwa, które powinny być uwzględniane odpowiednio do przeznaczenia konkretnego terenu.

Nie należy również pomijać najważniejszego. Po latach rozmów o potrzebie większej ilości zieleni na Placu Zwycięstwa rozpoczęto konkretne prace. Miasto zachowuje dotychczasową funkcję tego miejsca, a jednocześnie wprowadza rozwiązania, które w kolejnych latach mogą poprawić jego wygląd i komfort użytkowania.

Nowe nasadzenia można oceniać, analizować i dyskutować o ich zasadności. Warto jednak pamiętać, że o powodzeniu tej inwestycji nie przesądzą emocje w komentarzach, lecz właściwy dobór roślin, warunki ich rozwoju i systematyczna pielęgnacja. Plac Zwycięstwa nie musi stracić swojego charakteru, aby stać się bardziej zielony. A dziewiętnaście nowych drzew to krok, którego znaczenie będzie rosło wraz z nimi.

Źródło: Komentarze czytelników Nowin Oleśnickich na Facebooku; informacje dotyczące zazielenienia Placu Zwycięstwa; Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska; UOKiK, „Bezpieczny plac zabaw”; Royal Horticultural Society.