Syców świętuje 750 lat. Oto 10 momentów, które zmieniły historię miasta
 |
| źródło: FotoPolska |
W 2026 roku mija dokładnie 750 lat od pierwszej znanej pisemnej wzmianki o Sycowie. To właśnie rok 1276 przyjęto jako punkt odniesienia dla wielkiego jubileuszu miasta. Główne obchody odbędą się od 18 do 20 września. Zanim jednak Syców rozpocznie świętowanie, warto cofnąć się o siedem i pół wieku. Historia miasta to zmieniające się granice i państwa, wielkie rody, wojny, rozwój handlu, pojawienie się kolei i dramatyczny przełom 1945 roku.
1276 rok. „Syczowe” po raz pierwszy w dokumencie
Najstarsza znana wzmianka historyczna o Sycowie pochodzi z 1276 roku. W dokumencie księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa pojawia się nazwa „Syczowe”. To właśnie od tego wydarzenia liczony jest jubileusz 750-lecia.
Nie oznacza to jednak, że miejscowość powstała dokładnie w 1276 roku. Historia osadnictwa na tych terenach jest znacznie starsza. W rejonie dzisiejszego Sycowa już w okresie rzymskim przebiegała jedna z odnóg szlaku bursztynowego, a archeolodzy znajdowali tutaj między innymi srebrne monety z tamtego okresu.
W średniowieczu Syców rozwijał się jako lokalny ośrodek. Znaczenie miały sukiennictwo i lniarstwo, a mieszkańcy zajmowali się również młynarstwem oraz gospodarką rybno-stawową.
1489 rok. Powstaje wolne państwo stanowe
7 października 1489 roku nastąpił jeden z największych przełomów w historii Sycowa. Król Węgier i Czech Maciej Korwin wydzielił ziemię sycowską z księstwa oleśnickiego i utworzył wolne państwo stanowe, pierwsze tego rodzaju na Dolnym Śląsku.
Syców stał się jego centrum. Ziemie te mogły, za zgodą monarchy, przechodzić pomiędzy kolejnymi właścicielami. Z miastem wiązały się później między innymi rody von Haugwitz, von Maltzan, von Braun, von Dohna oraz Biron von Curland.
Wolne państwo stanowe przez stulecia miało ogromne znaczenie dla pozycji Sycowa.
Wojna trzydziestoletnia dociera do miasta
XVII wiek przyniósł Sycowowi skutki jednego z najbardziej wyniszczających konfliktów w historii Europy.
W latach 1632-1648, podczas wojny trzydziestoletniej, miasto było zajmowane przez różne wojska. Przez Syców przechodziły między innymi oddziały saskie, cesarskie i czeskie.
Dla mieszkańców oznaczało to lata niepewności w okresie, w którym wojna pustoszyła znaczną część Śląska.
1734 rok. Do historii Sycowa wchodzą Bironowie
W 1734 roku sycowskie wolne państwo stanowe kupił Ernst Johann von Biron, jedna z najważniejszych postaci związanych później z historią miasta.
Od 1764 roku aż do końca II wojny światowej Syców pozostawał związany z rodziną Biron von Curland. Ród miał ogromny wpływ na rozwój miasta, jego architekturę i otoczenie.
Pozostałością po tej epoce są między innymi obiekty i elementy dawnego założenia parkowego. Sam zamek Bironów nie przetrwał wojennego przełomu 1945 roku.
1741 rok. Syców zostaje miastem powiatowym
W wyniku wojen śląskich Syców znalazł się pod panowaniem Prus. W 1741 roku został miastem powiatowym.
Była to zmiana, która na bardzo długo określiła administracyjną pozycję Sycowa w regionie. Miasto pozostawało siedzibą powiatu aż do reformy administracyjnej w 1975 roku.
Przez ponad dwa stulecia mieszkańcy okolicznych miejscowości przyjeżdżali więc do Sycowa nie tylko na targi i jarmarki, ale także w sprawach administracyjnych.
Koniec XVIII i XIX wiek. Syców zmienia swoje oblicze
W 1785 roku rozpoczęła się budowa kościoła ewangelickiego zaprojektowanego przez Carla Gottharda Langhansa, architekta znanego przede wszystkim jako projektant Bramy Brandenburskiej w Berlinie.
W 1818 roku do użytku oddano sycowski ratusz. Kilkadziesiąt lat później nastąpiła kolejna wielka zmiana.
W 1853 roku Kalikst Biron von Curland rozpoczął budowę nowego zamku. Powstała okazała neogotycka budowla zwieńczona czterema narożnymi basztami. Przez następne dziesięciolecia była jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów Sycowa.
Syców staje się miastem jarmarków
XIX-wieczny Syców był ważnym ośrodkiem handlowym. Na miejscowe jarmarki przyjeżdżali kupcy ze Śląska, Wielkopolski oraz terenów ówczesnego Królestwa Polskiego.
W ciągu roku odbywało się osiem dużych jarmarków. Podczas czterech z nich handlowano wyłącznie bydłem i końmi.
W grudniu 1837 roku po raz pierwszy zorganizowano w Sycowie targ lnem. Przedsięwzięcie odniosło sukces, a w kolejnych latach sycowskie targi lnem zyskały dużą renomę na Śląsku. Był to okres, w którym handel stał się jednym z ważnych elementów gospodarczej pozycji miasta.
10 listopada 1871 roku. Do Sycowa dociera kolej
To jedna z dat, które szczególnie mocno wpłynęły na rozwój miasta. 10 listopada 1871 roku oficjalnie uruchomiono odcinek kolejowy z Oleśnicy do Sycowa.
Nie była to jeszcze gotowa trasa Oleśnica-Kępno. Kolejny odcinek, z Sycowa do Kępna, został ukończony 1 marca 1872 roku. Dopiero później cała linia została poprowadzona dalej do ówczesnej stacji granicznej Wilhelmsbruck, czyli dzisiejszego Podzamcza.
Pojawienie się kolei ułatwiło podróżowanie oraz transport towarów i jeszcze mocniej połączyło Syców z innymi ośrodkami regionu.
1919 rok. Delegacja z powiatu sycowskiego jedzie do Paryża
Po zakończeniu I wojny światowej na nowo wyznaczano granice Europy. Przyszłość ziemi sycowskiej również nie była wtedy oczywista.
W marcu 1919 roku do Paryża, gdzie trwała konferencja pokojowa, udała się delegacja z postulatem przyłączenia powiatu sycowskiego do odradzającej się Polski.
Ostatecznie powiat został podzielony. Sam Syców pozostał w granicach Niemiec. Po niemieckiej stronie znalazła się około połowa terytorium dotychczasowego powiatu, zamieszkana przez około 60 procent jego ludności.
Miasto znalazło się niedaleko nowej granicy polsko-niemieckiej i przez kolejne lata funkcjonowało jako Groß Wartenberg.
1945 rok. Największy przełom w najnowszej historii Sycowa
Styczeń 1945 roku całkowicie zmienił historię miasta. Syców, który do tego momentu był w dużej mierze niezniszczony, został zajęty przez Armię Czerwoną.
W tym okresie miasto zostało częściowo zniszczone. Spłonęły między innymi ratusz oraz zamek Bironów.
Po zakończeniu II wojny światowej Syców znalazł się w granicach Polski. Pierwszym polskim powojennym starostą został Henryk Niekrasz, a pierwszym polskim burmistrzem Leon Pietruszak.
Nastąpiła też ogromna zmiana demograficzna. Dotychczasowa ludność niemiecka została wysiedlona, a na ziemię sycowską zaczęli przybywać polscy osadnicy. Organizowano od podstaw administrację, szkolnictwo, handel i lokalne życie społeczne.
750 lat od pierwszej wzmianki
Dzisiejszy Syców jest częścią powiatu oleśnickiego, ale przez stulecia jego losy kształtowały różne państwa, granice i wydarzenia, które wpływały na całą Europę Środkową. Miasto funkcjonowało pod nazwami Syczowe, Wartenberg, Polnisch Wartenberg i Groß Wartenberg, przechodziło pod panowanie kolejnych władców, było centrum wolnego państwa stanowego i przez ponad 200 lat siedzibą powiatu.
Dlatego obchodzone w tym roku 750-lecie najlepiej rozumieć jako jubileusz pierwszej znanej pisemnej wzmianki o Sycowie, a nie datę powstania miejscowości.
Główne jubileuszowe obchody zaplanowano na piątek 18, sobotę 19 i niedzielę 20 września 2026 roku. Przez trzy dni Syców będzie wracał do swojej historii, ale przede wszystkim świętował ją razem z mieszkańcami.
Źródło: Urząd Miasta i Gminy w Sycowie, opracowanie „Syców miasto pogranicza” Agnieszki Kuświk-Jasień z Centrum Kultury - Muzeum Regionalnego w Sycowie, materiały dotyczące historii węzła kolejowego w Oleśnicy, kalendarium Urzędu Miasta i Gminy w Sycowie.
