Park Narodowy Doliny Dolnej Odry – pierwszy nowy park w Polsce od 25 lat od 2026 roku

Nowy park narodowy nad Dolną Odrą – wielka zmiana dla przyrody i regionu

Powrót do idei tworzenia parków narodowych

Po raz pierwszy od blisko ćwierć wieku w Polsce powstanie nowy park narodowy. Rząd podjął decyzję o powołaniu Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry, który obejmie unikatowe tereny Międzyodrza,  rozległe mokradła, starorzecza, łąki i wyspy rozciągające się pomiędzy dwoma ramionami rzeki. To historyczny moment, bo dotychczas przez lata mówiło się o potrzebie ochrony tego miejsca, lecz brakowało realnych działań.

Nowy park zacznie oficjalnie funkcjonować od 1 stycznia 2026 roku, a jego siedziba znajdzie się w Gryfinie. W ciągu pierwszej dekady funkcjonowania państwo przeznaczy na jego rozwój i ochronę około 167 milionów złotych.

Gdzie znajdzie się park

Park obejmie teren o powierzchni blisko czterech tysięcy hektarów w województwie zachodniopomorskim. Wejdą w niego fragmenty gmin Kołbaskowo i Widuchowa oraz część administracyjna Szczecina. Najbardziej charakterystycznym elementem będą wyspy i rozlewiska Międzyodrza, m.in. Łęgi Kurowskie czy Klucki Ostrów.

Warto podkreślić, że sama rzeka Odra – zarówno jej zachodnie, jak i wschodnie koryto,  nie zostanie włączona w granice parku. Dzięki temu żegluga na tym odcinku będzie mogła funkcjonować jak dotychczas.

Dlaczego właśnie Dolna Odra?

Międzyodrze to obszar wyjątkowy na skalę europejską. Woda od wieków kształtuje tam krajobraz,  tworzy mozaikę torfowisk, bagien, kanałów i starorzeczy. Takie środowisko stało się schronieniem dla niezwykłego bogactwa przyrody.

Ptaki – gniazduje tu ponad sto gatunków ptaków, m.in. rybitwy czarne, bąki, żurawie czy derkacze. Jesienią rozlewiska stają się przystankiem dla wielotysięcznych stad gęsi i żurawi.

Ssaki – w dolinie Odry żyją bobry, wydry, a w ostatnich latach pojawiają się nawet wilki.

Ryby i płazy – w wodach Międzyodrza odnotowano kilkadziesiąt gatunków ryb, w tym zagrożone, takie jak minóg rzeczny czy piskorz.

Rośliny – na podmokłych łąkach i w starorzeczach rosną rzadkie gatunki, m.in. kotewka orzech wodny czy salwinia pływająca.

Nowy park narodowy ma zabezpieczyć te ekosystemy przed degradacją, a także zwiększyć szansę, że Dolna Odra stanie się symbolem odbudowy przyrody w Polsce.

Co się zmieni dla mieszkańców i turystów

Utworzenie parku narodowego nie oznacza całkowitego zakazu korzystania z terenu. Przewidziano możliwość kontynuowania tradycyjnego wędkarstwa, a także prowadzenia turystyki wodnej i pieszej, ale pod ścisłą kontrolą. Szczegółowe zasady zostaną dopiero wyznaczone w planie ochrony, który określi, które miejsca zostaną udostępnione dla zwiedzających, a które pozostaną wyłącznie dla przyrody.

Mieszkańcy gmin objętych nowym parkiem mogą liczyć na dodatkowe środki finansowe i inwestycje w infrastrukturę turystyczną. To szansa na rozwój turystyki przyrodniczej,  kajakarstwa, obserwacji ptaków czy wycieczek edukacyjnych.

Szanse i wyzwania

Projekt niesie ze sobą wiele nadziei, ale też wyzwań. Najważniejsze korzyści to:

• skuteczniejsza ochrona przyrody i ograniczenie zagrożeń ekologicznych, takich jak powtórka katastrofy na Odrze z 2022 roku,

• możliwość korzystania z funduszy unijnych i państwowych na rozwój regionu,

• wzmocnienie pozycji Polski na mapie europejskich działań proekologicznych,

• promocja turystyki zgodnej z zasadami zrównoważonego rozwoju.

Trudności mogą pojawić się w związku z pogodzeniem interesów ochrony przyrody i potrzeb lokalnej społeczności. Część mieszkańców i samorządów obawia się ograniczeń w gospodarce rolnej czy inwestycjach. Dlatego tak ważne będą dialog i konsultacje, które pozwolą połączyć ochronę przyrody z rozwojem regionu.

W stronę wspólnej ochrony Odry

Po niemieckiej stronie rzeki już od lat funkcjonuje Park Narodowy Doliny Dolnej Odry (Nationalpark Unteres Odertal). Utworzenie parku po stronie polskiej daje niepowtarzalną szansę na stworzenie transgranicznego obszaru ochrony, jednego z największych w Europie. To mogłoby otworzyć nowe możliwości współpracy naukowej, edukacyjnej i turystycznej.

Podsumowanie

Park Narodowy Doliny Dolnej Odry ma szansę stać się jednym z najważniejszych symboli ochrony przyrody w Polsce. To miejsce, gdzie natura i człowiek mogą żyć obok siebie, jeśli znajdzie się równowaga między ochroną a użytkowaniem.

Od 2026 roku Dolna Odra nie będzie już tylko lokalnym skarbem, stanie się dobrem całego kraju i Europy. Jeśli projekt zostanie zrealizowany zgodnie z założeniami, mieszkańcy regionu mogą zyskać nie tylko prestiż, ale także realne wsparcie i nowe możliwości rozwoju.